Haddaad mar hore dhadhamisay macaanka iimaanka, laakin aad waayahan dareemi la'dayhay, ogow inaad ka tagtay wax wanaagsan ood sameyn jirtay, oo ku dhadhansiiyey macaanka iimaankaas. Qoraalkan waxaan ugu tala galay sidii marlabaad aad usoo ceshan leheyd macaanka imaanka eed soo dhadhamisay.

Maanta waxaan halkan is xasuusineynaa sidii aan ku hanan laheyn macaanka iimaanka haddaan marlabaad ku guuleysanno inaan dhadhamino, iyo sidaan ku xaqiijin laheyn macaankaas.

Dadka bartay cabbidda khamriga, ama daroogada oo dhadhansada , wexey ku dadaalaan sidey mar walba dareenkaas u heli lahaayeen, wexeyna u huraan wax walba si ay dareenkaas u gaadhaan ayagoo og inuu u jar ka tuurayo, ama inuu halaagayo.

Waxaa kaloo la soo wariyey in Bilaal Ibnu Rabaax, Mu'addinka Rasuulka SAWS la wareystay sababta uu ugu adkeystay oo uu ugu sabray iimaankiisa cadaabta lagu caddibay bacaadka Makka ee kulul, wuxuu ku jawaabay: " Waxaan isku daray xanuunka cadaabta iyo macaanka iimaanka, waxaa soo dul martay macaanka iimaanka" taasoo macnaheedu yahay, in macaanka iimaanka haduu qofku dhab ahaan u dhadhamiyo, inuu wax walba siisanayo, maxaa yeelay Allah ayaa ka iibsaday muminiinta naftooda iyo maalkooda oo ka iibiyay Janno. Hadaba, qofkii ay u dhabowdo macaanka iimaank, wuxuu helay jannadii adduunka sidii uu yidhii Sheikh Ibnu Taymia markii lagu xidhay xabbiskii Qalcada " Haddii la i xidho, waan khalweyn, xasuusta Allah iyo cibaadadiisa ayaan waqti u heli, haddiii la dhoofiyo, waan jihaadi, haddii la i dilo, waa shahhidnimo, Jannadeydu wexey iigu taallaa laabteyda, cadowgeygu maxey igu fali?"

Mar uu Rasuulku SAWS wareystay nin saxaabi ah " Maxaad ku barisay?" ninkii saxaabiga ahaa wuxuu ku jawaabay " waxaan ku ku bariistay muumin-nimo", markaasuu Rasuulku SAWS yidhi, maxaa muujinaya iimaankaaga?" ninkii saxaabiga ahaa wuxuu yidhi " waxaa ii muuqda reer jannaadkii oo isa soo salaamaya, waxaa ii muuqda ahlu naarkii oo is eedaya" rasuulkii Allah SAWS wuxuu markaa ku yidhi ninkii, " Waad haleeshayee, ee ku mitid"

rasuulku wuxuu kaloo tilmaamay iimaanka " wax qalbiga ku jira oo uu dhabeeyo waxa la sameeyo"

Hadaba waxaad is warsaneysaa, sidee baan iimaan ku helnaa, dabadeedna u hanannaa?

Jawaabtu wexey ku xidhan tahay hadba qiimaha uu kula leeyahay iimaanka, taasoo keensaneysa howshaad ku gaadhi leheyd iimaankaas. Waxaa lagu hantaa iimaanka:

1. Sabirka : Allah SWT wuxuu yidhi " Kuwa sabraa, waxaa la siiyaa ajarkooga xisaab la'aan"

2. Ixtisaab: oo macnehhedu yahay in waxaad sameysneyso OO DHAN aad ku raadineyso wajiga Allah oo qudha

3, Ducada: Taasoo ah qallbiga cibaadada

4. Soonka Sunnada ah; ( Khamis, iyo isniin, iyo maalmaha caddaha ah, lixda shawaal, carafa, caashuuraa)

5. Quraankoo la khatimo bil walba hal jeer ( salaad walaboo la akhriyo afar bog)

6. Salaadaha oo loo dhakso loogu dhaksado ( Tabkiir bacdal aadaan oo kaa saaraya munaafiqiinta)

7. Ilaalinta sunnooyinka Rawaatibta ah. ( guri janno ayaa laguugu dhisaa)

8. Ku dadaalidda labada rakcdood ee Salaadda barqaha ( duxaa, taasoo xubnahaaga ka bixineysa sadaqada)

9. Ku dadaal maalinkii oo dhan inaad ku sugnaatid weysoqab, ( caajiska iyo sheitaanka ayey kaa fogeysaa)

10. Ku dadaaal labada rakcadood oo sunnada ah aadaanka dabadiis

11. Ku dadaalidda adkaarta subaxa iyo kuwa fiidka ( Faaiido cajiib badan ayaan ka dhaxlay)

12. Labo rakcadood oo intaadan seexanin aad tukato ayadood u niyeyesato Qiyaamulleil

13. Akhrinta Quraanka iyo ku cibro qaadashada sheekooyinkiisa

14. Sunnada habeenkii ee Shafciga iyo watriga

15. Habeenkii intaadan seexan ood is xisaabisid ( maxaan maanta korosaday, maxaan khasaaray, maxaa iga dhiman?)

16. Dambi dhaaf ood Allah ka bariso si joogto ah.

17. Ku fakaridda uunka Allah iyo yaabkiisa ( abuurka cirka iyo cajaaibta dhulka)

18. Qalbiga oo laga meydho ( dhaqo) cudurrada ( xasadka, dakanaha iwm)

19. Dadkood ugu yeedho waxaad aaminsantahay ( Taasoo iimaanka si weyn u kordhisa)

20. Macsida Allah oo laga tago ( macsidu wexey nusqaamisaa iimaanka)

21. Waalidka oo baarri loo noqdo.

22. Qaraabada soke ( rixinka) oo la xidhiidhiyo ( loo kaalmeeyo, lagana warhayo)

waxan rabaa inaan halkan ku soo gudbiyo qayb kamid ah xadiithka jibriil een wada garanayno , waana qaybta ka hadlaysa lixda tiir ee iimaanka


(1) wuxu yidhi nabigu(scw)(iimaanku waa inaad rumayso Alle)micneheeduna waxa weeye inaad alle inuu kaligii yahay rumayso qalbiga iyo carabkaba aad ka rumayso isuna dulayso awaamirtiisa una hogaan santo, go'aana aad ku gaadho inaad u hogaansanto waxa uu alle ku faray , adigoo kana fogaanaya iska kibrin iyo santaag iyo cinaad inaad latimaado, hadaad saa samayso waxad latimid wuxu alle kugu jeclaanayo waxadna ka dheraatay wixi cadho alle kuso jiidi lahaa.


(2) (rumaynta malaa'igta )waxaa weeye inaad rumayso inta alle magac yadooda u ku sheegay kitaabkiisa aadna rumayso in alle leeyahay malaa'ig kale oo aynaan garanayn tiradooda iyo magacyadooda alle mooyee.


(3) (rumaynta kutubtiisa)waxa weeye inaan rumayno inta alle magac yadooda inoogu sheegay kitaabkiis sida Towraad, Injiil, iyo Zabuur aanna rumayno in alle leeyahay kutub kale oon kuwan ahayn oo aynaan garanayn,waxana rumaynaynaa Furqaan farqibaana u dhexeeya rumaynta kutubahaa kale iyo keenan Furqaan, rumaynta aan rumaynayno kutubta kale waa inaan qalbiga ka qirno in kutub alle soo dajiyay ay yihiin iyo carabkaba, rumaynta aan rumaynayno kitaabkeena Furqaana waa inaan qalbiga iyo carabkaba ka qirno waxa intaa siidheer inaan inaan wuxu ina farayo raacno wuxu inaga reebayana ka hadhno.


4)(rumaynta rususha)waa inaan rumayno inta uu alle inoogu sheegay kitaabkiisa magac yadooda, rumaynana inya jiraan rusul iyo nabiyo kale oo aynaan aqoon, waxaynuna rumaynaynaa nabigeena(scw)Muxamad rumayntaa aan rumaynayno nabigeenana way ka duwan tahay rumaynta aan rumaynayno nabiyada kale, rususha kale saan urumaynayno waa inaan qirno inay yihiin rusul alle soo diraya, amaa nabigeena(scw)saan urumaynayno waa inaan qalbiga iyo carabkaba ka rumayno, rumaynana marwalba wuxu ina faray iyo wuxu inaga reebay, marka hadaan raacno wuxuu inoola yimid waajibaadkana aan gudano xaaraantana aan xaaraan u ictiqaadino xalaashan xalaal shubahaadkana aan ka fogaano khayraadkana aan ku dadaalo, saasaa ah rumaynta rasuulkeena(scw).


(5) (rumaynta aakhiro)waxa weeye inaan rumayno in laysa soo saarayo dhimasha kadib xisaabina ya jirto, rumaynana mizaanka iyo abaal marinta iyo ciqaabta iyo inay jirto jano iyo naar, rumaynana wax kasta oo alle iyo rasuulkiisu(scw)noosheegen inay maalintaa dhacayso.


(6) (rumaynta qadarta khayr & sharba)waa inaan rumayno in wixi ina asiiba uuna ahayn mid marnaba inagafi lahaa, wixi ina gafana inuuna ahayn mid marnaba inagu dhici lahaa, waana inaynaan odhan haday saas iyo saas ahaan lahayd saas iyo saasbay noqon lahayd , hadu waxas iyo waxaas jiri lahaana waxaas iyo waxaas madheceen

waana sidaas rumaynta alle iyo maa'igtiisa iyo kutubtiisa iyo rusushiisa iyo maalinta qiyaamo iyo qadarta khayr iyo sharba

kuli isku soo wada duuboo waxa macnuhu u dhacayaa hadaad rumayso wax kasta oo aallaah kaa doonay inaad rumayso qayb ama qayrkiiye waxaad tahay mu,min alaah rumeyay sida allaah leeyahay {kitaabkaa qur,aanka ahi waxaanuu shaki ku jiri nuu hanuuninayo kuwa allaah ka baqanaya kuwaasoo rumaynaya qaybka}

allaah ayaan waydiisanaynaa inuu iimaanka inoo xoojiyo inaga dhigo mu,minn xaq ah

wasalamu calaykum