untitled
Ma ka faa’iidaysanaa
Geela ma se naqaanaa Waxtarkiisa?
Allaah ayaa mahad iyo amaanba mudan oo iska leh,
Rabiga Caalamiinka Amaan iyo Nabadi ha u sugnaato kii aanu jirin Nebi ka
dambeeyaa iyo Ahalkiisii iyo Asxaabtiisii iyo Taabiciintoodii iyo Atbaacdoodii
iyo mid kasta oo wanaag ku raacay kuna hadaysmay Hanuunkiisii ilaa iyo Maalinta
Qiyaamaha
Intaas ka dib:
Hilibka Geelu wuxuu kaa ilaaliyaa korodhka
Miisaanka iyo Xanuunada Wadnaha
Waxay Baadhayaal Tunisian
ahi cadaynayaan kuna adkaysanayaan in Hilibka Geelu uu ka wanaagsan dhamaan
Hilbaha kale oo dhan, marka laga eego in uu Dufanku ku yar yahay, uuna kaga
sarayo qiimaha quudinta Hilbaha kaloo dhan. Waxay muujisay Diraasad lagu samayay
Tunisia, iyadoo lays barbar dhigay Hilibka Geela, kan Lo’da, kan Adhiga iyo
kan Digaaga, in Hilibka Geelu uga wanaagsan yahay dhamaan Hilbaha kale oo dhan,
xaga ku haboonaantiisa iyo waxtarkiisa kuwa doonaaya in ay dhimaan Miisaankooda
iyo inuu ka ilaaliyo Xanuunada Wadnaha ee kala duwan, marka loo eego in ay
nisbada Dufanku ku yar tahay Hilibka Geela
Waxay kaloo intaas ku dartay
Diraasadanu oo lagu soo qoray Wargayska Aladwaa oo ka soo baxa Caasimada Tunis,
in Hilibka Geela ay ku gaar tahay Fibres adadag oo qalafsan oo balbalaadhan oo
isku xidh xidhan oo ka madhan Dufanka ku khaldan Muruqyada. Waxa kaloo ku yimid
Diraasada in ay Dhakhaatiirtu kula talinayaan cunista Hilibka Geela Dadka iyagu
raacaa ama ku socda Nidaamka Regime ka Cuntada (yacani doonaaya in ay miisaanka
dhimaan) iyo in ay yarayaan nisbada Cholesterol ka Dhiiga, marka laga eego in ay
ku jirto Hilibka Geela Acids ka Dufanka ah ee aan buuxin (Unsaturated fat acids)
waana waxa yaraynaaya suurtagalka ah in ay Qofka ku dhacdo Xanuunada Wadnaha ee
kala gedisan
Waxayna tilmaantay
natiijadii Diraasadu, in ay Dhakhaatiirtu heleen xidhiidh dhow oo ka dhexeeya
qaadista Xanuunadatan iyo kordhinta cunista Acids ka Dufanka ah ee buuxa
(saturated fat Acids) ee Dufanka Hilibka Lo’da, Buffalo ga, Adhiga iyo Riyaha.
Waxana Diraasadan ku timid in dhadhanka Hilbaha ee ay Dadka qaarkood ka
doorbidaan Hilbaha kale ay ku xidhan tahay nisbada Dufanka ee ku jirta Hilibkaas,
iyada oo tilmaamaysa in Hilibka Geela ay ku jirto nisbad ka yar tan ku jirta
Hilibka Lo’da.
Hase yeeshee Hilbaha Geelu
waxay ka sarayaan Hilbaha kale oo dhan xaga qiimaha quudinta caafimaadka leh,
marka laga eego nisbada aadka u saraysa ee Amino Acids ka ee ku jira Dufanka
Hilibka Geela marka la barbar dhigo Hilibka Lo’da. Waxayna sugeen oo cadayeen
Baadhitaanadii Cilmiga ahayd ee kala duwanayd ee Diraasadan, in Amino Acids ka
daruuriga ah ee ku jira Hilibka Geela ay ka sarayso kuwa ka jira Hilibka Adhiga,
Hilibka Lo’da iyo Hilibka cad iwm.
Faa’iidooyinka Caanaha Geela
Guud ahaan Caanaha Geelu waa
cadaan u janjeedha casuus, sida caadiga ahna waa macaan, hase yeeshee mararka
qaarkood waxa dhadhankiisu u janjeedhaa dhanaan, mararka qaarna wuxuu noqonayaa
dhadhankiisu sida dhadhanka Biyaha. Wadamada qaarkood Dadku ma jecla Caanaha
Geela, bal waa diidaan sababta oo ah Dhadhankooda oo la necbaysto waa siday
yidhaahdeen ee, hadii la rux ruxo Caanihiisa ama marka la lisaayoba waxaa ku
samaysma Xoor ama Xumbo haba ahaato Waqti gaaban ee, waxana keena isbedbedelka
dhadhanka Caanihiisa oo ay ku xidhan tahay Geedaha ama Dhirta uu daaqo ama
waxyaabaha la siiyo iyo Biyaha uu cabo.
Marka in mudo ah meel la
dhigo Caanah Geela waxaa korodha heerka Acid da waana nisbad boqolkiiba ah ee
Lactic Acid, wayna ku sii korodhaa Caanaha Acid daa aan soo sheegnay laga
bilaabo 03% markay oolaan laba Saacadood ilaa iyo 0,14% ka dib lix Saacadood
markay yaalaan. Guud ahaan waxay leeyihiin Caanaha cusubi Acid hoosaysa
dabadeedna qunyar qunyar bay u korodhaa marka la dhigo Caanaha, midabka Dambarka
Caanaha Hasha oo ah Caanaha laga liso maalmaha u horeeya ee ay dhasho waa cadaan,
wax yarna wuxuu ka khafiifsan yahay marka la barbar dhigo kan Lo’da.
Wadamada qaar waxa loo
isticmaalaa Dambarka Cunta ahaan, hase yeeshee inta badan looma isticmaalo wax
aan ahayn Calool socodsiiye, inta badana Wadamada dhaqda Geela waxaa loo
ictibaar in aanu ku haboonayn cabista, bal waxaa loo ictibaaraa in aanu u
haboonayn Nirgaha yar yar xataa, waxaana lagu shubaa Dhulka, iyada oo ay sidaas
tahay markaan eegno in ay Dambarka ku jirto kimiyado waawayn oo Antibodies ah,
Maadadaas oo Jidhka ka difaacda Jeermiska iyo in uu faa’iido u leeyahay
Shiidista Cuntada ee Nirgaha yar yar, ayaa waxaa haboon in iyaga la siiyo
hadaanu ku haboonayn in Dadku cabo.
Waxaynu kor ku soo sheegnay
qaar faa’iidooyinka muhiimka ah ee ay Caanaha Geelu leeyihiin oo quudin muhiim
ah ugu yihiin Dadka, marka la eego hodonimada Maadadaha ku jira Caanahakan iyo
lahaantooda in ay ku jirto nisbado ah Biyo, Dufan, Protien, Solids, Lactose,
Vitamin iwm, qadaro ka saraya nisabadaha la midka ah ee ku jira Caanaha Lo’da,
Adhiga, Riyaha, Fardaha, Dadka iwm, ayay waxay u leeyihiin Ahmiyad wayn quudinta
Dadka. Sidaas oo kale waxay sheegeen baadhitaano Cilmi ahi in shaqooyinka Beerku
ku hagaagaan si wayn Bukaanka qaba Infections ka Beerka, taasna waxay timid
markii lagu daawayay Caanaha Geela, taas oo cadaysay waxtarkooda xaga isku
daawaynta
Kenya waxaa cadaatay in
Xoola dhaqatada cabta Caanaha Geela oo keli ah iyo sidoo kale Xoola dhaqatada
cabta Caanahaa ee Mandaqada Dhaqxaanta ee Saxaarah wayn, inay ay ku sugan yihiin
Caafimaad wanaagsan iyo firfircooni joogta ah, Caanaha Geelu xagooda waa ka caan
in uu leeyahay Caafimaad iyo firfircooni joogta oo ay ku jirto inuu dhiso Lafaha
Jidhka adkayona, qaar Xoola dhaqatada ku nool Caanaha Geela oo keli ah,waxaa
Timohoodu isu rogaan casaan, laakiin se Timahaasu waxay ku soo noqdaan
midbkoodii dabeeciga ahaa markay Dadkaasu helaan Cunto isu dheeli tiran, sidoo
kale waxay noqon karaan Caanaha Geelu Calool Socodsiiye aad u xoog badan hadaanu
Qofku cadaysan cabistooda,
Waxaana cadaan ah inay Calooshu kacdo marka la cabo Caanaha
Geela iyagoo kulul oo markaa la soo lisay, haday se qaboobaan wax wayn oo
saamayn ah kuma yeeshaan socodsiinta Caloosh, guud ahaana si kastaba ha ahaatee
Caanaha Geelu way jilciyaan Caloosha. Waxayna cadayeen Baadhitaanada qaar in
Caanaha Geelu leeyihiin Sifooyin keenaaya in ay dhimaan Miisaanka Qofka, sidoo
kale waxay fududayaan shiidista Cuntada ee Jidhka, sidoo kale waxaa la siiyaa
Caanaha Geela Bukaanka, Dadka da’da ah, Caruurta iyo Dumarka Uurka leh,
sababta oo ah hodonimada rakibaadooda Caanahan ee Maadadaha quudinta ee aan hore
u soo sheegnay, gaar ahaan Acid da Dufanka ah iyo Maadadaha Protein ka ah iyo
Vitamins ka iyo in ay Diraasadahaasu sugeen in Caanahanu ay faa’iido balaadhan
u leeyihiin Caafimaadka iyo dhisida Lafaha
Waxa lagu tiriyaa in Caanaha
Geelu ay yihiin masdar ku hodon ah Vitamin G da ama waxa loo yaqaan Ascorbic
Acid, sidaas darted waxaa lagu talinayaa in la siiyo Dumarka Uurka leh iyo kuwa
Ilmaha nuujinaaya iyo Dadka duraysan iyo kuwa qaba Xanuunada Neefsiga ee kale,
Wadanka France na waxay muujiyeen Baadhitaano lagu samayay Caanaha Geela in inta
u dhexaysa 4 ilaa 5kgs oo ah Caanaha Geela iyo waxyaabaha laga samayaa, ay ku
filan tahay inay siiso dhamaan baahida Dadka ee Calories ka iyo Dufanka iyo
Proteins ka iyo Calcium ka. Waxana odhan karnaa iyada oo aan Qoraalo lagu soo
koobi karayn faa’iidooyinka Caanaha Geela iyo Hilibkiisaba, waa khasnad uu
Allaah tacaalaa inagu manaystay, laakiin se aynaan garanayn sidaan uga
faa’iidaysan lahayn.
Wabillaahi atowfiiq
©Xuquuqda oo dhan waxay u
xafidantahay Bogan: http//:doorasho.bravehost.com
walaalkayga
Muslimka ahow dhamaan
waxa laga helo Bogan
waxaad u isticmaali kartaa si shakhsi
ahaaneed iyo fidinta Dacwada
ÌãíÚ ÇáÍÞæÞ ãÍÝæØÉ áãæÞÚ ÇáÅÎÊíÇÑ
ÃÎí ÇáãÓáã ÈÅãßÇäß ÇáÅÓÊÝÇÏÉ ãä ãÍÊæíÇÊ
ÇáãæÞÚ Ýí ÇáÅÓÊÎÏÇã ÇáÔÎÕì æäÔÑ ÇáÏÚæÉ
Webmaster: maessa2@gmail.com